İngilizce soru cümlesi: do, does, did ve kelime sırası
Does she works ve did you went hatalarını açıklamalarıyla düzeltin. Be, modal, özne soruları ve dolaylı soruların farkını öğrenin.
Yayın: Güncelleme: Tahmini okuma: 9 dk
Yazar: Raheel Ashraf
Kısa yanıt
Simple Present ve Simple Past’ta sıradan fiille soru kurarken do/does/did + özne + yalın fiil kullanılır: Does she work? Did you go? Be veya modal varsa onu öne alırsınız: Are you ready? Can you help? Özne soruları ve dolaylı soruların sırası farklıdır.
Türkçedeki soru ekinin işini İngilizcede yapı yapar
‘Çalışıyor musun?’ derken Türkçe soru eki kullanır. İngilizcede Simple Present sorusunu Do you work? biçiminde kurarız. He, she ve it ile does; geçmiş zamanda bütün öznelerle did kullanılır. Soru kelimesi varsa en başa gelir: Where do you work?
| Bildirme | Soru | Ana fiil |
|---|---|---|
| You work here. | Do you work here? | work |
| Ece works here. | Does Ece work here? | work |
| They worked here. | Did they work here? | work |
Zamanı iki kez işaretlemeyin
Does üçüncü tekil şahıs bilgisini, did geçmiş zaman bilgisini zaten taşır. Bu nedenle ana fiilde yeniden -s veya geçmiş biçim kullanmayın. Does she works? yerine Does she work?; Did you went? yerine Did you go? deyin.
Aynı kural olumsuzlarda da görünür: She doesn’t work here ve I didn’t go. Olumlu cümledeki worked veya went biçimini olumsuza olduğu gibi taşımak yaygın bir hatadır. Ana fiiliniz do olduğunda bile Did you do the task? mümkündür; ilk did yardımcı, ikinci do ana fiildir.
When did you send the proposal?
Teklifi ne zaman gönderdiniz?
Does the company offer training?
Şirket eğitim sunuyor mu?
Be ve can varsa do eklemeyin
Are you available? sorusunda are öne gelir. Do you are available? denmez. Can you join? sorusunda can zaten yardımcı görevi görür; do eklemeyin. Devam eden eylemde Are you working today? kullanılır; burada be, -ing yapısının parçasıdır.
Have’in görevine de bakın. Have you finished? Present Perfect sorusudur; have yardımcıdır. Do you have time? ise have ana fiiliyle sahiplik/durum sorar. Aynı sözcüğü görmeniz aynı soru sırasını kullanacağınız anlamına gelmez.
Were you at the meeting?
Toplantıda mıydınız?
Can we discuss the schedule?
Programı konuşabilir miyiz?
Have you received the attachment?
Eki aldınız mı?
Who özneyi soruyorsa yapı değişir
Who called you? sorusunda arayan kişinin kim olduğu sorulur; who öznedir. Nötr soruda did eklemeden called kullanılır. Who did you call? sorusunda özne you’dur; aradığınız kişi sorulduğu için did + call gerekir.
Dolaylı soruda da bildirme sırası korunur: Could you tell me where the office is? Son bölüm where is the office değildir. Dıştaki Could you tell me zaten soruyu kurmuştur. İş yazışmasında nazik soru yaparken bu iki sıralamayı karıştırmayın. Güçlü vurgu gibi özel bağlamlarda yardımcı kullanımları değişebilir; önce bu nötr örnekleri sağlamlaştırın.
Türkçe konuşanların sık yaptığı soru hataları
Türkçede soru, ‘mı/mi’ ekiyle ya da soru sözcüğüyle kurulur ve sözcük sırası fazla değişmez. İngilizcede ise yardımcı fiil öne geçer, bu da öğrenirken sık hatalara yol açar. Aşağıdaki tablo günlük yazışmalarda görülen örnekleri toplar.
| Sorunlu cümle | Doğal düzeltme | Türkçe not |
|---|---|---|
| Do you can help me? | Can you help me? | Modal varsa do eklenmez. |
| Does he is a teacher? | Is he a teacher? | Be fiili kendi başına öne geçer. |
| Where you live? | Where do you live? | Soru sözcüğünden sonra yardımcı fiil gelir. |
| What means this word? | What does this word mean? | ‘Bu ne demek?’ cümlesini kelime kelime çevirmeyin. |
| Why you didn’t call? | Why didn’t you call? | Olumsuz soruda yardımcı fiil özneden önce gelir. |
| Did you saw him? | Did you see him? | Did sonrası ana fiil yalın kalır. |
| You work here? | Do you work here? | Konuşmada yükselen tonla sorulabilir; yazıda tam soru yapısı tercih edilir. |
Olumsuz sorular, kısa cevaplar ve soru ekleri
Türkçede ‘Kahve sevmiyor musun?’ sorusuna ‘Evet, sevmiyorum’ diyebilirsiniz; evet, olumsuz yargıyı onaylar. İngilizcede cevap gerçeğe göre verilir: sevmiyorsanız No, I don’t. Don’t you like coffee? sorusuna Yes, I do. derseniz sevdiğinizi söylersiniz. Türkçedeki ‘evet, sevmiyorum’ kalıbını taşırsanız karşınızdaki yanlış anlayabilir.
Soru eki (question tag) ise bildirme cümlesinin sonuna eklenen kısa bir sorudur: She works here, doesn’t she? Olumlu cümlenin eki olumsuz, olumsuz cümlenin eki olumlu olur: He isn’t late, is he? Türkçedeki ‘değil mi?’ ile işlev olarak benzer, ama yardımcı fiili ve özneyi doğru seçmek gerekir.
Don’t you like coffee? — No, I don’t.
Kahve sevmiyor musun? — Sevmiyorum.
Açıklama: İngilizcede yanıt gerçeğe göre verilir; ‘evet, sevmiyorum’ kalıbı taşınmaz.
You finished the report, didn’t you?
Raporu bitirdin, değil mi?
She isn’t coming, is she?
Gelmiyor, değil mi?
| Soru | Olumlu kısa cevap | Olumsuz kısa cevap |
|---|---|---|
| Do you work here? | Yes, I do. | No, I don’t. |
| Does she live nearby? | Yes, she does. | No, she doesn’t. |
| Did they call? | Yes, they did. | No, they didn’t. |
| Are you ready? | Yes, I am. | No, I’m not. |
| Can he join? | Yes, he can. | No, he can’t. |
Soru sözcüğüyle kurulan sık kalıplar
What, which, how ve diğer soru sözcükleri çoğu zaman bir isimle birlikte kullanılır ve ardından yardımcı fiil gelir. Aşağıdaki kalıplar iş ve günlük hayatta çok işe yarar; hepsinde sıra aynıdır: soru sözcüğü + do/does/did + özne + yalın fiil.
- What time does the meeting start?
- How long does the process take?
- How often do you check your email?
- Which option do you prefer?
- Why did the system stop working?
Edat soru cümlesinin sonunda kalabilir
Türkçede ‘kiminle konuşuyorsun?’ derken ek sözcüğe yapışır. İngilizcede edat fiille ilişkilidir ve günlük kullanımda çoğu zaman cümlenin sonunda durur: Who are you talking to? What are you looking for? Resmî ve yazılı anlatımda edat soru sözcüğünün önüne taşınabilir: To whom are you speaking? Bu biçim daha resmî duyulur; edatı sonda bırakmak hata değildir.
Önemli olan edatı unutmamaktır. Who are you talking? ya da What are you looking? cümleleri eksik kalır.
Who did you give the document to?
Belgeyi kime verdin?
What are you waiting for?
Neyi bekliyorsun?
Kısa iş diyaloğu
Aşağıdaki diyalogda evet/hayır sorusu, soru sözcüğü ve özne sorusu bir arada görünüyor. Her soruda yardımcı fiilin yerine bakın.
A: Does the office open at nine?
A: Ofis dokuzda mı açılıyor?
B: No, it opens at eight thirty.
B: Hayır, sekiz buçukta açılıyor.
A: Did you ask Deniz about the keys?
A: Anahtarları Deniz’e sordun mu?
B: Not yet. Who has them?
B: Henüz değil. Onlar kimde?
Açıklama: Who özne olduğu için do/does gerekmez.
A: I think Ece does.
A: Sanırım Ece’de.
Nazik ve dolaylı sorular: sırayı bildirme cümlesi gibi kurun
İş yazışmasında ‘Toplantı ne zaman başlıyor?’ yerine ‘Toplantının ne zaman başladığını söyler misiniz?’ gibi daha nazik bir soru kurarsınız. İngilizcede de Could you tell me when the meeting starts? gibi dolaylı sorular daha yumuşak duyulur. Dıştaki Could you tell me kısmı soruyu kurar; içteki bölüm bildirme sırasındadır ve do/does/did içermez.
Evet/hayır sorusunu dolaylı yapmak için if veya whether kullanılır: Do you know if the office is open? Would you mind telling me whether the invoice was sent? Bu yapıda da içteki bölüm bildirme sırasını korur. Dolaylı soru kalıpları Do you know, Could you tell me, I was wondering ve Would you mind ile başlayabilir.
Could you tell me when the invoice was sent?
Faturanın ne zaman gönderildiğini söyler misiniz?
Do you know if Ece is available tomorrow?
Ece’nin yarın müsait olup olmadığını biliyor musunuz?
| Doğrudan soru | Dolaylı ve nazik hâli |
|---|---|
| Where is the office? | Could you tell me where the office is? |
| What time does the meeting start? | Do you know what time the meeting starts? |
| Did the client reply? | I was wondering if the client replied. |
| How much does it cost? | Would you mind telling me how much it costs? |
Kısa özet
Soru kurarken şu sırayı izleyin ve yazdığınız cümleyi bir kez bu listeyle karşılaştırın.
- Be veya modal varsa onu özneden önce alın: Are you ready? Can you help?
- Sıradan fiilde do/does/did + özne + yalın fiil kullanın.
- Soru sözcüğü (veya edat + soru sözcüğü) başa gelir; yardımcı fiil onu izler.
- Who/what özne ise yardımcı fiile genellikle gerek yoktur: Who called?
- Dolaylı soruda bildirme sırasını koruyun: Could you tell me where it is?
Kendiniz deneyin
Önce kendi yanıtınızı düşünün, sonra yanıtı ve açıklamayı açın. Yazma görevlerinde verilen cümle tek mümkün yanıt değildir.
1. Did you sent the email? Cümleyi düzeltin.
Yanıtı ve açıklamayı göster
Did you send the email?
Did sonrası send yalın biçimdedir.
2. Who ___ the file yesterday? (sent / did send) Nötr özne sorusu kurun.
Yanıtı ve açıklamayı göster
sent
Who özne olduğu için nötr soruda did gerekmez.
3. Could you tell me when does the meeting start? Cümleyi düzeltin.
Yanıtı ve açıklamayı göster
Could you tell me when the meeting starts?
Dolaylı bölüm bildirme sırasını korur: the meeting starts.
Kendi cümlenize uygulayın
Bu konuyla ilgili bir İngilizce cümle yazın. Ücretsiz metin aracındaki İngilizce öneriyi asıl anlamınızla karşılaştırın ve Türkçe açıklamayı inceleyin.
İngilizce öğrenme platformu
PromGee İngilizce öğrenme platformunda 13 kategorinin tamamında pratik yapın. Sorular seviyenize uygundur, her cevap açıklanır ve ilerlemeniz hesabınıza kaydedilir.
Kaynaklar ve ileri okuma
Örnekler bu rehber için hazırlanmıştır. Kural ve kullanım ayrıntılarını aşağıdaki kaynaklarla karşılaştırabilirsiniz.
Bir hata fark ettiniz mi? Sayfa adresi ve örnekle düzeltme talebi gönderin.
İlgili rehberler
İngilizce seviyenizi ölçün: Ücretsiz İngilizce Seviye Testi (A1–C2)
İngilizce uygulaması mı arıyorsunuz? En İyi İngilizce Öğrenme Uygulaması: Hangi Hedef İçin Hangisi?