Say, tell, speak, talk farkı: ‘bana söyledi’ nasıl kurulur?
Said me yerine told me; say to someone ve tell a story gibi yapıları öğrenin. Speak ve talk kullanımını bağlamıyla karşılaştırın.
Yayın: Güncelleme: Tahmini okuma: 9 dk
Yazar: Raheel Ashraf
Kısa yanıt
Söylenen söz için say, birine bilgi vermek için tell yaygındır: She said it was ready; She told me it was ready. Dil bilmek için speak kullanılır. Speak ve talk birçok konuşma bağlamında örtüşür; her birini tek Türkçe fiile sabitlemeyin.
‘Bana’ sözcüğü yapıyı değiştirir
Türkçede ‘bana söyledi’ ifadesi doğal olarak tek bir yapıya benzer. İngilizcede told me doğrudur; said me aynı anlamda kullanılmaz. Say ile kişiyi belirtmek isterseniz to ekleyin: said to me. Ancak bir haberi aktarmak için told me çoğu zaman daha doğal ve kısadır.
Fiilin nesnesine bakın. She said ‘yes’ cümlesinde söylenen söz yes’tir. She told me the address cümlesinde kime bilgi verildiği ve bilgi birlikte bulunur. İkinci yapıdaki kişiyi çıkarınca ‘bana söylemek’ amacı kaybolur.
Deniz told me the delivery date had changed.
Deniz bana teslim tarihinin değiştiğini söyledi.
Deniz said the delivery date had changed.
Deniz teslim tarihinin değiştiğini söyledi.
She said to me, ‘Please check the address.’
Bana ‘Lütfen adresi kontrol et’ dedi.
Tell’den sonra her zaman kişi gelmez
Tell someone something iyi bir başlangıç kalıbıdır; ama ‘tell’den sonra mutlaka kişi gelir’ genellemesi eksiktir. Tell a story, tell the truth, tell a lie ve tell a joke yerleşik ifadelerdir. Say ise say hello, say goodbye ve say thank you gibi kalıplarda kullanılır.
Say a story yerine tell a story; tell hello yerine say hello deyin. Öğrenirken yalnızca fiilin çevirisini değil, yanında gelen kelimeleri de not edin. Böylece anlatmak, söylemek ve konuşmak arasında Türkçe çeviriye göre tahmin yürütmeniz gerekmez.
| Doğal ifade | Türkçe anlamı |
|---|---|
| tell me the truth | bana gerçeği söyle |
| tell a story | bir hikâye anlat |
| say hello to Ece | Ece’ye merhaba de |
| tell Ece to call me | Ece’ye beni aramasını söyle |
Speak daha resmî olabilir; talk sadece arkadaş sohbeti değildir
Bir dili bilme veya konuşma yeteneğini anlatırken I speak English doğaldır. I talk English bu anlamın yaygın karşılığı değildir. İki kişinin konuşmasını anlatırken ise They were speaking in English ve They were talking in English ikisi de mümkündür.
Speak to the manager daha resmî duyulabilir; talk to the manager da iş bağlamında doğaldır. Talk yalnızca arkadaşlarla kullanılır veya speak yalnızca tek yönlüdür gibi katı kurallar kurmayın. Talk about a problem ile speak about a problem de birçok bağlamda mümkündür; speak at a conference ise bir etkinlikte konuşma yapmayı anlatabilir.
Could I speak to the hiring manager?
İşe alım yöneticisiyle konuşabilir miyim?
We talked about the schedule after lunch.
Öğle yemeğinden sonra program hakkında konuştuk.
Fiili değiştirince kalan cümleyi de kontrol edin
He told me to wait cümlesindeki to wait bir talimattır. He said that I should wait aynı fikri başka yapıyla aktarır. Sadece told yerine said yazıp geri kalanı olduğu gibi bırakmak doğru sonuç vermeyebilir.
Bir e-postayı gözden geçirirken fiili, kişiyi ve aktarılan bilgiyi ayrı işaretleyin. ‘Kime?’ açıkça söylenecekse tell + kişi; doğrudan bir söz alıntısı varsa say; bir dilde konuşabilme yeteneğiyse speak iyi bir başlangıçtır. Son kontrolü yine cümlenin tamamıyla yapın.
Türkçe konuşanların sık yaptığı hatalar
Türkçede ‘söylemek’, ‘demek’, ‘anlatmak’ ve ‘konuşmak’ fiilleri arasında geçiş yapmak kolaydır; kişi nesnesi ekle (‘bana’, ‘ona’) gelir. İngilizcede ise her fiilin kendi kalıbı vardır. Aşağıdaki tablo yazılı ve sözlü İngilizcede sık görülen yapı hatalarını gösterir.
Tabloyu ezberlemek yerine her cümlede üç soru sorun: Kişi nesnesi var mı? Aktarılan söz ya da bilgi var mı? Araya edat girmesi gerekiyor mu? Bu üç soru hataların çoğunu yakalar.
| Sorunlu cümle | Doğal düzeltme | Türkçe not |
|---|---|---|
| He said me the price. | He told me the price. | ‘Bana söyledi’ derken kişi nesnesi varsa tell kullanılır. |
| She told that the file was ready. | She said that the file was ready. / She told me that the file was ready. | Kişiyi anmıyorsanız say, anıyorsanız tell kullanın. |
| I told to my manager about it. | I told my manager about it. | Tell’den sonra kişi, to almadan doğrudan gelir. |
| He said to me to wait. | He told me to wait. | Talimat aktarırken tell + kişi + to-fiil yaygındır. |
| I want to talk English better. | I want to speak English better. | Dil bilme ya da dili kullanma yeteneği için speak. |
| Please tell hello to your team. | Please say hello to your team. | Selamlaşma kalıbı say ile kurulur. |
Aktarılan sözde that ve zaman uyumu
Said that ve told me that yapılarında that çoğu zaman düşer: She said it was ready; She told me it was ready. Resmî yazıda that’i korumak cümleyi daha net yapabilir, günlük konuşmada ise genellikle çıkarılır.
Aktarma fiili geçmişteyse (said, told) aktarılan bölümde de zamanın geriye kayması sık görülür: She said she was tired. Ancak bilgi hâlâ geçerliyse şimdiki zaman da duyulur: She said she is tired, so let’s finish early. İki biçimi ‘biri doğru, biri yanlış’ diye ayırmayın; bağlam belirleyicidir.
Doğrudan alıntıyı dolaylı aktarmadan ayırın. Doğrudan alıntıda söz tırnak içinde aynen yazılır: She said, ‘I’m tired.’ Dolaylı aktarmada tırnak kullanılmaz ve kişi zamirleri aktaran kişinin bakışına göre değişir.
Ece told me (that) she would send the invoice today.
Ece bana faturayı bugün göndereceğini söyledi.
He said (that) the printer was out of paper.
Yazıcının kâğıdının bittiğini söyledi.
She said, ‘I’ll send it tonight.’
‘Bu gece göndereceğim’ dedi.
Açıklama: Doğrudan alıntı: tırnak içi konuşanın kendi sözüdür.
Talimat ve soru aktarırken tell ve ask
Birine bir şey yapmasını söylerken tell + kişi + to-fiil kullanılır: The manager told us to submit the form by Friday. Olumsuz talimatta not, to’dan önce gelir: She told me not to worry.
Soru aktarırken ise tell değil ask gerekir. Türkçede de ‘söyledi’ ile ‘sordu’ ayrıdır, ama İngilizcede soruyu aktarırken sözcük sırası da değişir: He asked me where the office was. Burada where the office was bildirme sırasındadır; ‘where was the office’ dolaylı soruda doğal durmaz.
The manager told us to submit the form by Friday.
Yönetici bize formu cumaya kadar teslim etmemizi söyledi.
She told me not to worry.
Endişelenmememi söyledi.
He asked me where the office was.
Bana ofisin nerede olduğunu sordu.
Speak ve talk ile sık kalıplar
Bu iki fiilde Türkçe karşılıktan çok yanındaki sözcüklere bakın. Aşağıdaki kalıplar günlük ve iş İngilizcesinde sık karşılaşılan örneklerdir; hepsini bağlamıyla birlikte öğrenmek, ‘konuşmak’ fiiline tek karşılık aramaktan daha güvenlidir.
- speak English / Turkish: bir dili bilmek veya o dilde konuşmak.
- speak to someone / talk to someone: biriyle konuşmak; speak biraz daha ölçülü, talk daha gündelik duyulabilir, ama ikisi de iş yazışmasında kullanılır.
- talk about + konu: konuşulan konuyu belirtir; speak about da mümkündür, ancak talk about çok daha yaygındır.
- speak up: sesini yükseltmek veya fikrini açıkça söylemek.
- have a talk with someone: biriyle ciddi veya planlı bir konuşma yapmak.
- give a talk: bir konuşma veya sunum yapmak.
Could you speak up a little? I can’t hear you.
Biraz daha yüksek sesle konuşabilir misiniz? Sizi duyamıyorum.
I need to talk to you about the budget.
Seninle bütçe hakkında konuşmam gerekiyor.
She gave a short talk on remote work.
Uzaktan çalışma üzerine kısa bir konuşma yaptı.
Kısa iş diyaloğu
Aşağıdaki mini diyalogda dört fiil de bağlamıyla geçiyor. Her satırda fiilden sonra gelen sözcüğe, yani kişiye, aktarılan söze ya da edata dikkat edin.
A: Did Deniz tell you about the new deadline?
A: Deniz sana yeni son teslim tarihini söyledi mi?
B: Yes, he said it moved to Friday.
B: Evet, cumaya alındığını söyledi.
A: Can you speak to the client today?
A: Bugün müşteriyle görüşebilir misin?
B: Sure. I’ll talk to her about the schedule and tell you what she says.
B: Tabii. Onunla programı konuşurum ve ne dediğini sana söylerim.
Kısa özet
Bu dört fiili ayırmak için yanlarındaki kalıplara bakmak yeterlidir. Aşağıdaki maddeleri yazım öncesi hızlı bir kontrol listesi olarak kullanabilirsiniz.
- Kişiye bilgi veriyorsanız çoğu zaman tell + kişi: told me, told my manager.
- Kişiyi anmadan sözü aktarıyorsanız say: She said it was ready.
- Dil bilmekten söz ediyorsanız speak: I speak English.
- Bir konu üzerine sohbet ediyorsanız talk about; biriyle görüşüyorsanız speak/talk to.
- Tell a story, tell the truth, say hello, say thank you gibi kalıpları bir bütün olarak öğrenin.
Kendiniz deneyin
Önce kendi yanıtınızı düşünün, sonra yanıtı ve açıklamayı açın. Yazma görevlerinde verilen cümle tek mümkün yanıt değildir.
1. She ___ me that the file was ready. (said / told)
Yanıtı ve açıklamayı göster
told
Tell doğrudan kişi nesnesi alır: told me.
2. Can you ___ a story? (say / tell)
Yanıtı ve açıklamayı göster
tell
Tell a story, kişi nesnesinin zorunlu olmadığı yerleşik bir ifadedir.
3. I can ___ English and Turkish. (speak / say)
Yanıtı ve açıklamayı göster
speak
Dil bilme/konuşabilme yeteneği speak ile anlatılır.
Kendi cümlenize uygulayın
Bu konuyla ilgili bir İngilizce cümle yazın. Ücretsiz metin aracındaki İngilizce öneriyi asıl anlamınızla karşılaştırın ve Türkçe açıklamayı inceleyin.
İngilizce öğrenme platformu
PromGee İngilizce öğrenme platformunda 13 kategorinin tamamında pratik yapın. Sorular seviyenize uygundur, her cevap açıklanır ve ilerlemeniz hesabınıza kaydedilir.
Kaynaklar ve ileri okuma
Örnekler bu rehber için hazırlanmıştır. Kural ve kullanım ayrıntılarını aşağıdaki kaynaklarla karşılaştırabilirsiniz.
Bir hata fark ettiniz mi? Sayfa adresi ve örnekle düzeltme talebi gönderin.
İlgili rehberler
Bu konuyu ücretsiz araçla çalışın: Ücretsiz İngilizce Kelime Testi
İngilizce seviyenizi ölçün: Ücretsiz İngilizce Seviye Testi (A1–C2)
İngilizce uygulaması mı arıyorsunuz? Grammarly yorumları: düzeltme mi, alıştırma mı?